Bùn hoạt tính là yếu tố quan trọng trong bể sinh học hiếu khí, giúp xử lý chất hữu cơ và chất dinh dưỡng trong nước thải. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát tốt, hệ thống có thể gặp các vấn đề như bùn trôi, bùn nổi, giảm hiệu suất xử lý, hoặc mất cân bằng vi sinh.
Dưới đây là các phương pháp hiệu quả để kiểm soát hàm lượng bùn hoạt tính trong bể xử lý nước thải sinh học.
Chỉ số kiểm soát bùn hoạt tính xử lý nước thải sinh học
MLSS (Mixed Liquor Suspended Solids) – Tổng chất rắn lơ lửng trong bể hiếu khí
- Đơn vị: mg/L
- Khoảng kiểm soát tối ưu: 2500 – 4000 mg/L (bể hiếu khí thông thường)
- Nếu MLSS quá thấp → Quá trình xử lý kém hiệu quả.
- Nếu MLSS quá cao → Hệ thống quá tải, giảm lượng oxy hòa tan (DO).
MLVSS (Mixed Liquor Volatile Suspended Solids) – Chất rắn bay hơi trong bể hiếu khí
- Thể hiện hàm lượng vi sinh vật trong bùn.
- Tỷ lệ MLVSS/MLSS ≈ 0.75 – 0.85 là tối ưu.
SV30 (Settling Volume) – Độ lắng bùn sau 30 phút
- Đo thể tích bùn lắng trong ống đo 1000mL sau 30 phút.
- Giá trị thích hợp: 200 – 400 mL/L.
- Nếu SV30 quá cao → Bùn khó lắng, cần điều chỉnh tải lượng.
- Nếu SV30 quá thấp → Bùn lắng quá nhanh, vi sinh có thể bị mất ra ngoài.
SVI (Sludge Volume Index) – Chỉ số thể tích bùn
- SVI=V30/MLSSS×1000
- Giá trị tối ưu: 50 – 150 mL/g.
- Nếu SVI > 150, bùn lắng kém, có nguy cơ bùn nổi.
- Nếu SVI < 50, bùn lắng quá nhanh, có thể mất sinh khối.
Cách Kiểm Soát Hàm Lượng Bùn Hoạt Tính
Điều Chỉnh Tốc Độ Xả Bùn Thải
Xả bớt bùn (WAS – Waste Activated Sludge) nếu:
- MLSS > 4000 mg/L.
- Bùn lắng chậm, SV30 quá cao (> 400 mL/L).
- SVI cao (> 150), có dấu hiệu bùn nở (bulking).
Giảm xả bùn nếu:
- MLSS < 2500 mg/L.
- Bùn lắng quá nhanh, SV30 < 200 mL/L.
- SVI quá thấp (< 50), vi sinh có nguy cơ bị rửa trôi.
Giải pháp:
- Xả bùn từ đáy bể lắng thứ cấp để loại bỏ bùn già, giữ lại bùn hoạt tính tốt.
- Điều chỉnh lưu lượng xả từng chút một để tránh làm mất vi sinh đột ngột.
Kiểm Soát Tải Lượng Chất Hữu Cơ (F/M Ratio)
Công thức tính tải lượng F/M:
F/M = BOD/COD đầu vào (kg/ ngày) / MLVSS (kg)
- Khoảng tối ưu: 0.2 – 0.5 kg BOD/kg MLVSS/ngày.
Cách điều chỉnh:
- Nếu F/M quá cao (> 0.5) → Tăng lượng bùn hoạt tính (giảm xả bùn).
- Nếu F/M quá thấp (< 0.2) → Giảm lượng bùn (xả bùn) để tránh quá tải vi sinh.
Duy Trì Hàm Lượng Oxy Hòa Tan (DO) Ổn Định
DO tối ưu trong bể hiếu khí: 2.0 – 4.0 mg/L.
Cách điều chỉnh:
- Nếu DO < 2.0 mg/L:
- Tăng công suất máy thổi khí.
- Giảm tải lượng bùn hoặc nước thải đầu vào.
- Nếu DO > 4.0 mg/L:
- Giảm tốc độ sục khí để tiết kiệm năng lượng.
Kiểm Soát Hiện Tượng Bùn Nở (Bulking)
Nguyên nhân:
- Vi khuẩn sợi phát triển quá mức (do tải BOD thấp, thiếu dinh dưỡng).
- Thiếu oxy (DO < 1.5 mg/L).
- pH < 6.5 hoặc N/P mất cân bằng.
Cách xử lý:
- Dùng hóa chất chlorine (2 – 5 mg/L) hoặc H₂O₂ để kiểm soát vi khuẩn sợi.
- Đảm bảo DO > 2.0 mg/L.
- Cân bằng dinh dưỡng BOD:N:P = 100:5:1.
Kiểm Tra Định Kỳ Và Điều Chỉnh Theo Thực Tế
Hàng ngày:
- Đo DO, pH, MLSS để phát hiện sớm sự cố.
Hàng tuần:
- Kiểm tra SV30, SVI để đánh giá khả năng lắng bùn.
- Quan sát màu sắc và độ đặc của bùn:
- Bùn tốt: Màu nâu sẫm, lắng đều.
- Bùn kém: Xốp, nổi trên mặt nước, có bọt trắng.
Hàng tháng:
- Kiểm tra vi sinh dưới kính hiển vi để phát hiện vi khuẩn sợi.
Dịch vụ sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải tại TPHCM
Dưới đây là một số phương pháp để kiểm soát hàm lượng bùn hoạt tính sinh học một cách hệ thống thường xuyên:
Kiểm soát bùn hoạt tính trong bể sinh học là quá trình liên tục, cần điều chỉnh dựa trên các chỉ số như MLSS, SV30, SVI, DO và F/M.
Xả bùn hợp lý giúp duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh, tránh mất cân bằng tải trọng.
Duy trì oxy hòa tan (DO) ổn định và kiểm soát hiện tượng bùn nở để tăng hiệu suất xử lý.
Bạn đang gặp vấn đề gì với bùn hoạt tính? Liên hệ với ngay công ty xử lý nước thải tại TPHCM hôm nay để được hỗ trợ cụ thể hơn!