Ngành chăn nuôi là một ngành phổ biến ở khu vực nông thôn, tuy nhiên với sự chuyên nghiệp hóa ngày nay có rất nhiều trang trại chăn nuôi với quy mô lớn được phát triển giúp tăng cao hiệu suất và chất lượng chăn nuôi. Đi kèm với tốc độ phát triển này là các hoạt động xả thải môi trường, trong đó nguồn nước thải chăn nuôi là nguồn xả thải chính.
Trong bài viết sau đây sẽ giới thiệu đến quý vị một số thông tin về đặc trưng và các biện pháp xử lý nước thải từ ngành sản xuất thức ăn gia súc (thức ăn chăn nuôi).
Biện pháp xử lý nước thải từ ngành sản xuất thức ăn gia súc
Nước thải từ nhà máy sản xuất thức ăn gia súc (animal feed manufacturing) chủ yếu phát sinh từ các công đoạn: rửa nguyên liệu đầu vào (ngô, đậu, bột cá, phụ phẩm thực vật), vệ sinh dây chuyền sản xuất (trộn, nghiền, ép viên), làm sạch nhà xưởng, và xử lý phụ phẩm như bột cặn, hạt không đạt chuẩn hoặc bã thực vật lẫn vào nước.
Đặc trưng chính của nước thải chăn nuôi
- Hàm lượng chất hữu cơ cao → BOD (nhu cầu oxy sinh học) và COD (nhu cầu oxy hóa học) cao.
- Chất rắn lơ lửng (TSS) lớn do bột, hạt thừa.
- Dầu mỡ (FOG) từ nguyên liệu động vật (nếu có bột cá, mỡ động vật).
- Chất dinh dưỡng dư thừa: Nitơ (N) và Photpho (P) từ phụ gia, có nguy cơ gây phú dưỡng hóa nguồn nước.
- pH thường trung tính đến kiềm nhẹ, nhưng có thể biến động tùy nguyên liệu.
- Không chứa máu, phân hay pathogen cao như nước thải chăn nuôi hoặc giết mổ, nên ít ô nhiễm vi sinh hơn.
Nước thải này thường có tải lượng ô nhiễm trung bình đến cao, nhưng ổn định hơn so với nước thải chăn nuôi trực tiếp.
Các phương pháp xử lý nước thải phổ biến cho ngành chăn nuôi
Quy trình xử lý thường kết hợp các bậc: sơ cấp, thứ cấp (chính), và tam cấp (nâng cao nếu cần). Mục tiêu giảm BOD, COD, TSS, N, P để đạt QCVN 62:2021/BTNMT (Quy chuẩn nước thải chăn nuôi và liên quan) hoặc QCVN 40:2011/BTNMT (nước thải công nghiệp).
Xử lý sơ cấp (cơ học/hóa lý)
- Song chắn rác và lưới lọc: Loại bỏ chất rắn lớn (bã, hạt thừa).
- Bể lắng sơ cấp: Loại TSS.
- Tuyển nổi khí hòa tan (DAF – Dissolved Air Flotation): Hiệu quả cao để loại dầu mỡ và chất rắn lơ lửng (loại bỏ 60-80% FOG và TSS).
- Keo tụ – tạo bông: Sử dụng hóa chất (PAC, Polymer) để kết tủa chất hữu cơ.
Xử lý thứ cấp (sinh học)
- Yếm khí (Anaerobic digestion): Phù hợp nhất cho nước thải hữu cơ cao. Vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ, sản xuất biogas (CH4) có thể tái sử dụng làm năng lượng. Công nghệ phổ biến: UASB, hầm biogas phủ bạt.
- Hiếu khí (Aerobic): Bể Aerotank, MBBR, SBR (Sequencing Batch Reactor) hoặc MBR (Membrane Bioreactor) để phân hủy tiếp BOD/COD và nitrat hóa N.
- Kết hợp yếm khí + hiếu khí: Hiệu quả cao, giảm 90-95% BOD/COD.
Xử lý tam cấp (nâng cao)
- Lọc cát, khử trùng (UV hoặc Chlorine) để loại pathogen và chất dư.
- Hấp phụ than hoạt tính hoặc oxy hóa nâng cao (Fenton) nếu cần giảm COD sâu.
- Xử lý N và P: Bể Anoxic/Denitrification hoặc sử dụng thực vật thủy sinh (constructed wetlands).
Phương pháp kết hợp nâng cao hiệu quả xử lý
- Thu hồi biogas làm nhiên liệu.
- Bùn thải có thể làm phân bón hữu cơ.
- Nước sau xử lý có thể tái sử dụng tưới cây hoặc rửa sàn (nếu đạt chuẩn).
Lưu ý khi thiết kế hệ thống xử lý nước thải thức ăn chăn nuôi
- Khảo sát thực tế lưu lượng và nồng độ ô nhiễm để chọn công nghệ phù hợp.
- Chi phí đầu tư ban đầu cao nhưng vận hành tiết kiệm nếu thu hồi năng lượng.
- Tuân thủ quy định môi trường Việt Nam, tránh phạt nặng.
- Nên hợp tác với công ty chuyên như Biogency, Hợp Nhất hoặc các đơn vị có kinh nghiệm ngành thực phẩm/chăn nuôi.
Để biết nhiều thông tin về các công nghệ xử lý nước thải, quý vị liên hệ ngay với số hotline trên website ngay hôm nay để được phục vụ chu đáo nhất.
Cảm ơn đã quan tâm theo dõi !