Bùn trong bể lắng có vai trò quan trọng trong quá trình xử lý nước thải. Tuy nhiên, nếu bùn không lắng được hoặc bị nổi lên, hệ thống có thể gặp sự cố, ảnh hưởng đến chất lượng nước đầu ra. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến và cách khắc phục bùn không lắng trong bể xử lý nước thải.
Nguyên nhân khiến bùn trong hệ thống xử lý nước thải không lắng được hoặc bị nổi
Quá Tải Thủy Lực Hoặc Tải Lượng Ô Nhiễm Quá Cao
Dấu hiệu:
- Lưu lượng nước vào quá lớn, thời gian lưu trong bể lắng quá ngắn.
- Nồng độ chất rắn lơ lửng (SS), COD, BOD đầu vào quá cao.
Cách khắc phục:
- Kiểm soát lưu lượng nước đầu vào để tránh quá tải.
- Điều chỉnh hệ thống xử lý sinh học hoặc hóa lý trước bể lắng.
Hiện Tượng Bùn Nở (Bulking Sludge) Do Vi Sinh Vật Sợi Phát Triển Mạnh
Dấu hiệu:
- Bùn có màu nâu nhạt, dạng bông lớn, khó lắng.
- Bùn nhẹ, nổi lơ lửng trên mặt nước.
- Chỉ số thể tích bùn (SVI) cao (> 150 mL/g).
Cách khắc phục:
- Kiểm soát tải lượng hữu cơ và hàm lượng dinh dưỡng (N:P = 5:1).
- Dùng hóa chất như chlorine (Cl₂) hoặc polymer để ức chế vi khuẩn sợi.
- Cải thiện điều kiện sục khí trong bể hiếu khí.
Hiện Tượng Bùn Trương Nở Do Vi Sinh Yếu
Dấu hiệu:
- Bùn lắng chậm, không kết bông tốt.
- Vi sinh vật yếu, không có độ kết dính cao.
- Chỉ số SVI cao (> 200 mL/g).
Cách khắc phục:
- Điều chỉnh lại tải lượng F/M (Food/Microorganism) để cân bằng dinh dưỡng.
- Duy trì lượng oxy hòa tan (DO) từ 2 – 4 mg/L trong bể hiếu khí.
- Xử lý bằng muối vôi (CaO) hoặc polymer để tạo bông tốt hơn.
Sự Hình Thành Khí Trong Bể Lắng Gây Nổi Bùn
Dấu hiệu:
- Bùn lắng xuống đáy nhưng sau đó bị đẩy nổi lên.
- Xuất hiện bong bóng khí bám vào bùn.
Nguyên nhân:
- Quá trình khử nitrat (denitrification) trong bể lắng → sinh khí N₂ làm bùn nổi.
- Sự lên men kỵ khí ở đáy bể sinh ra CH₄, CO₂.
Cách khắc phục:
- Tăng cường tuần hoàn bùn để hạn chế thời gian bùn nằm lâu trong bể lắng.
- Kiểm soát lượng nitrat trong nước trước khi vào bể lắng.
- Duy trì pH từ 6.5 – 8.5 để tránh lên men kỵ khí.
Bùn Bị Cuốn Theo Dòng Chảy Do Thiết Kế Bể Lắng Kém
Dấu hiệu:
- Dòng chảy trong bể lắng quá mạnh, bùn không kịp lắng.
- Bùn bị đẩy trôi ra ngoài theo nước đầu ra.
Cách khắc phục:
- Điều chỉnh tốc độ dòng chảy và thiết kế tấm hướng dòng.
- Kiểm tra và vệ sinh máng thu nước để tránh dòng chảy rối.
Biện Pháp Ngăn Ngừa Hiện Tượng Bùn Không Lắng
Kiểm soát tải lượng đầu vào:
- Đảm bảo nước thải trước bể lắng không có quá nhiều dầu mỡ, chất rắn lơ lửng.
- Cân bằng tỷ lệ BOD:N:P = 100:5:1 để hỗ trợ vi sinh phát triển tốt.
Duy trì điều kiện vận hành ổn định:
- Kiểm soát lượng oxy hòa tan trong bể hiếu khí.
- Tránh để bùn lắng trong bể quá lâu để hạn chế sinh khí gây nổi bùn.
Bảo trì hệ thống định kỳ:
- Kiểm tra bể lắng, van xả bùn, hệ thống thu gom nước định kỳ.
- Định kỳ phân tích SVI (Sludge Volume Index) để đánh giá chất lượng bùn.
Dịch vụ bảo trì vận hành hệ thống xử lý nước thải
Bùn trong bể lắng không lắng hoặc bị nổi lên có thể do vi sinh vật yếu, khí sinh ra từ quá trình khử nitrat, hoặc thiết kế bể không phù hợp. Cần kiểm tra nguyên nhân cụ thể và áp dụng biện pháp xử lý kịp thời để tránh ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống xử lý nước thải.
Bạn có đang gặp vấn đề với bể lắng? Hãy chia sẻ chi tiết để mình hỗ trợ tốt hơn!