Hệ thống xử lý nước thải hay bị nghẹt đường ống là vấn đề rất phổ biến, đặc biệt ở các hệ thống công nghiệp, sinh hoạt hoặc kết hợp. Tình trạng này làm giảm lưu lượng nước thải, gây ứ đọng, mùi hôi, thậm chí ảnh hưởng ngược lại đến bể hiếu khí (làm DO thấp hơn vì mixing kém hoặc tải không đều).
Dưới đây là các nguyên nhân chính khiến đường ống trong hệ thống xử lý nước thải dễ bị nghẹt, kèm cách nhận biết và khắc phục:
Nguyên nhân hệ thống xử lý nước thải hay bị nghẹt đường ống
-
Tích tụ dầu mỡ, chất béo (FOG - Fats, Oils, Grease)
- Đây là nguyên nhân hàng đầu, đặc biệt nếu nước thải có nguồn từ bếp ăn, nhà hàng, chế biến thực phẩm.
- Dầu mỡ nguội đi sẽ đông đặc, dính vào thành ống và kết hợp với xà phòng, cặn bẩn tạo thành khối cứng.
- Dấu hiệu: Nước thoát chậm, có lớp váng dầu trên bề mặt hố ga.
Khắc phục:
- Lắp bẫy mỡ (grease trap) trước khi nước thải vào hệ thống chính.
- Không đổ dầu mỡ trực tiếp xuống cống. Định kỳ vệ sinh bẫy mỡ.
-
Rác thải rắn, vật lạ và chất xơ
- Giấy vệ sinh (loại không tan), khăn ướt (wet wipes), tăm bông, băng vệ sinh, tóc, vụn thức ăn, nhựa, vải sợi.
- Trong nước thải công nghiệp: sợi vải, mảnh nhựa, kim loại nhỏ từ sản xuất.
- Những vật này không phân hủy, dễ vướng ở co ống, van hoặc chỗ hẹp.
Khắc phục:
- Lắp lưới chắn rác thô và tinh ở đầu vào hệ thống (screen).
- Giáo dục/tuyên truyền không xả rác lạ xuống cống.
- Sử dụng dụng cụ thông tắc (lò xo, máy thông cống chuyên dụng) khi bị nghẹt.
-
Bùn, cặn lắng và vi sinh tích tụ
- Trong hệ thống xử lý: bùn hoạt tính, cặn hữu cơ từ bể lắng sơ cấp hoặc bể hiếu khí tràn sang đường ống.
- Vi khuẩn dạng sợi (filamentous bacteria) phát triển quá mức do DO thấp hoặc tải hữu cơ cao → tạo đám bùn sợi gây tắc.
- Cặn canxi, muối khoáng bám thành ống (đặc biệt nước cứng).
Khắc phục:
- Kiểm soát MLSS và tải lượng BOD/COD không để quá cao.
- Định kỳ xả bùn dư, vệ sinh đường ống hồi lưu.
- Sử dụng enzyme hoặc vi sinh chuyên phân hủy cặn hữu cơ.
-
Vấn đề thiết kế và lắp đặt
- Ống quá nhỏ so với lưu lượng, độ dốc không đủ (thường cần 2-4% dốc để tự cuốn trôi).
- Nhiều góc vuông 90° thay vì co 45° → dễ tạo điểm nghẹt.
- Ống võng (sagging), hỏng, nứt do đất lún, rễ cây xâm nhập.
- Tuổi thọ ống cao, vật liệu kém chất lượng.
Khắc phục:
- Kiểm tra lại thiết kế hệ thống (nếu mới xây).
- Sửa chữa thay ống hỏng, cải tạo độ dốc.
- Tránh trồng cây có rễ mạnh gần đường ống ngầm.
-
Yếu tố bên ngoài
- Mưa lớn cuốn theo đất, lá cây, rác đường phố vào cống thoát nước mưa lẫn nước thải.
- Triều cường (ở khu vực ven biển như TP.HCM) làm nước ngược dòng.
- Nhiệt độ thấp hoặc biến động tải lượng đột ngột.
Khắc phục:
- Lắp hệ thống tách riêng nước mưa và nước thải nếu có thể.
- Vệ sinh định kỳ hố ga, cống trước mùa mưa.
Cách chẩn đoán và xử lý nhanh hệ thống đường ống nước thải
- Quan sát: Nước thải chảy chậm, ứ đọng ở hố ga, có mùi hôi mạnh, hoặc áp suất bơm tăng bất thường.
- Kiểm tra: Dùng camera nội soi đường ống (endoscope) để xem vị trí tắc chính xác.
- Xử lý tạm thời:
- Nước sôi + nước rửa chén (cho tắc nhẹ do mỡ).
- Baking soda + giấm (phản ứng sủi bọt giúp phân hủy cặn hữu cơ).
- Máy thông cống chuyên nghiệp (lò xo điện, xe thông tắc).
- Hóa chất chuyên dụng (NaOH hoặc enzyme) – dùng cẩn thận để tránh hại vi sinh sau này.
- Phòng ngừa lâu dài: Bảo dưỡng định kỳ (3-6 tháng/lần), lắp đặt thiết bị lọc rác tốt, kiểm soát nguồn thải đầu vào, và duy trì DO ổn định trong bể hiếu khí (để tránh vi khuẩn sợi phát triển).
Nếu hệ thống của bạn hay bị nghẹt đường ống dẫn khí đến diffuser (liên quan đến máy thổi khí và DO thấp trước đó), thì nguyên nhân thường là:
- Bụi bẩn, dầu từ máy thổi khí.
- Nước ngưng tụ hoặc bùn ngược vào ống khí.
- Diffuser bị tắc → back pressure cao.
Khắc phục: Vệ sinh lọc khí đầu vào máy thổi, lắp bộ lọc dầu/nước, kiểm tra van và ống khí định kỳ.
Bạn đang gặp nghẹt ở vị trí nào cụ thể (đường ống dẫn nước thải vào bể, ống hồi lưu, ống khí, hay đường ống thoát cuối)? Hệ thống của bạn xử lý nước thải loại nào (sinh hoạt, công nghiệp thực phẩm, dệt nhuộm…)? Cung cấp thêm chi tiết (ảnh hố ga, tần suất nghẹt, lưu lượng nước thải) để tôi hỗ trợ chính xác hơn.
Liên hệ với dịch vụ sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải ngay hôm nay để được phục vụ tốt nhất.