Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải khi tải lượng ô nhiễm thay đổi

Trong quá trình hoạt động, nhiều nhà máy, cơ sở sản xuất và khu dịch vụ có sự thay đổi về công suất, nguyên liệu hoặc quy trình sản xuất.

Điều này khiến lưu lượng và tải lượng ô nhiễm trong nước thải không còn phù hợp với thông số thiết kế ban đầu. Hệ quả thường gặp là hệ thống xử lý nước thải bị quá tải hữu cơ, vi sinh hoạt động kém, bùn khó lắng và chất lượng nước đầu ra không đạt yêu cầu.

Thay vì đầu tư xây dựng hệ thống mới, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án nâng cấp hệ thống xử lý nước thải dựa trên công suất thực tế và đặc tính nguồn thải hiện tại.

Việc cải tạo đúng công đoạn sẽ giúp tăng khả năng xử lý, tận dụng công trình sẵn có và hạn chế chi phí đầu tư.

Liên hệ để tư vấn và báo giá.

Vì sao tải lượng ô nhiễm thay đổi khiến hệ thống xử lý nước thải mất ổn định?

Một hệ thống xử lý nước thải được thiết kế dựa trên các thông số đầu vào nhất định như lưu lượng, COD, BOD, TSS, dầu mỡ, Nitơ và Photpho. Khi các thông số này thay đổi đáng kể, khả năng tiếp nhận và xử lý của từng công đoạn cũng bị ảnh hưởng.

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

  • Tăng công suất sản xuất nhưng không nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tương ứng.
  • Thay đổi nguyên liệu, hóa chất hoặc công thức sản xuất làm tăng COD, BOD và các chất khó phân hủy.
  • Phát sinh thêm nước thải vệ sinh thiết bị, rửa sàn, súc xả đường ống.
  • Tăng lượng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt hoặc chất rắn lơ lửng trong nước thải.
  • Thay đổi chế độ sản xuất khiến nước thải phát sinh tập trung vào một số khung giờ.

Điểm cần lưu ý là tải lượng ô nhiễm không chỉ phụ thuộc vào nồng độ mà còn phụ thuộc vào lưu lượng xả thải.

Ví dụ, một hệ thống tiếp nhận 30 m³/ngày với COD 500 mg/L có tải lượng COD khoảng 15 kg/ngày. Nếu lưu lượng vẫn giữ nguyên nhưng COD tăng lên 1.000 mg/L, tải lượng hữu cơ đã tăng gấp đôi. Trong trường hợp này, hệ thống có thể bị quá tải dù lưu lượng nước thải không thay đổi.

Do đó, khi cải tạo cần tính toán theo tải lượng kg/ngày thay vì chỉ căn cứ vào công suất m³/ngày.

Nang-cap-he-thong-xu-ly-nuoc-thai-khi-tai-luong-o-nhiem-thay-doi
Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải khi tải lượng ô nhiễm thay đổi

Dấu hiệu hệ thống xử lý nước thải đang bị quá tải

Tình trạng quá tải thường biểu hiện rõ nhất tại công đoạn sinh học và bể lắng. Một số dấu hiệu cần kiểm tra gồm:

  • COD, BOD đầu ra tăng mặc dù hệ thống vẫn vận hành theo chế độ cũ.
  • Bể hiếu khí xuất hiện nhiều bọt, mùi hôi hoặc bùn sinh học có dấu hiệu suy yếu.
  • DO thấp dù máy thổi khí hoạt động liên tục.
  • Bùn lắng chậm, bùn nổi hoặc nước sau lắng còn nhiều cặn.
  • Hàm lượng Nitơ, Amoni đầu ra tăng do khả năng nitrat hóa không đáp ứng.
  • Máy thổi khí, bơm tuần hoàn và thiết bị xử lý thường xuyên hoạt động quá tải.

Tuy nhiên, không nên kết luận hệ thống thiếu công suất chỉ dựa trên một dấu hiệu đơn lẻ. Chẳng hạn, DO thấp có thể do thiếu công suất cấp khí, diffuser bị nghẹt, bùn quá nhiều hoặc nhu cầu oxy tăng đột biến. Cần kiểm tra đồng thời các thông số vận hành trước khi lựa chọn phương án nâng cấp.

Giải pháp nâng cấp hệ thống xử lý nước thải theo từng công đoạn

Cải tạo bể điều hòa để kiểm soát tải lượng đầu vào

Bể điều hòa có vai trò ổn định lưu lượng và nồng độ ô nhiễm trước khi nước thải đi vào công đoạn xử lý sinh học. Khi tải lượng thay đổi theo từng ca sản xuất, việc cải tạo bể điều hòa thường mang lại hiệu quả rõ rệt.

Các giải pháp có thể áp dụng:

  • Tăng thời gian lưu nước bằng cách mở rộng thể tích bể nếu điều kiện mặt bằng cho phép.
  • Bổ sung hệ thống khuấy trộn hoặc sục khí phù hợp để tránh lắng cặn và phân hủy kỵ khí ngoài ý muốn.
  • Điều chỉnh công suất bơm cấp nước thải để hạn chế tình trạng dồn tải vào bể sinh học.
  • Bổ sung hệ thống kiểm soát pH nếu nước thải có tính axit hoặc kiềm biến động.

Đối với cơ sở sản xuất có thời điểm xả thải tập trung, việc điều tiết lưu lượng và nồng độ trước khi xử lý sinh học có thể giúp giảm đáng kể hiện tượng sốc tải.

Tăng khả năng xử lý hữu cơ bằng công nghệ MBBR

Khi tải lượng COD và BOD tăng, công đoạn sinh học thường là vị trí cần ưu tiên cải tạo. Một giải pháp được sử dụng phổ biến là bổ sung giá thể vi sinh MBBR vào bể hiếu khí hiện hữu.

Giá thể MBBR tạo bề mặt cho vi sinh vật bám dính và phát triển, giúp tăng lượng sinh khối trong cùng một thể tích bể. Nhờ đó, khả năng phân hủy chất hữu cơ có thể được cải thiện mà không nhất thiết phải xây dựng thêm toàn bộ bể sinh học.

Các hạng mục cần thực hiện khi cải tạo gồm:

  • Lựa chọn loại giá thể có diện tích bề mặt phù hợp với tải lượng thiết kế.
  • Tính toán tỷ lệ thể tích giá thể trong bể, tránh bổ sung quá nhiều làm cản trở quá trình khuấy trộn.
  • Lắp đặt lưới chắn giá thể tại đường ra để ngăn vật liệu thoát khỏi bể.
  • Kiểm tra và điều chỉnh hệ thống phân phối khí để đảm bảo giá thể chuyển động đồng đều.
  • Kiểm soát DO và thời gian thích nghi của vi sinh sau khi bổ sung giá thể.

Đối với hệ thống AO hoặc bể hiếu khí bùn hoạt tính đang thiếu sinh khối, có thể nghiên cứu chuyển đổi sang IFAS hoặc MBBR tùy điều kiện công trình. Không nên chỉ bổ sung giá thể theo cảm tính mà cần kiểm tra tải lượng hữu cơ, thể tích bể và khả năng cấp oxy thực tế.

Nâng cấp hệ thống sục khí và phân phối oxy

Khi tải lượng hữu cơ tăng, nhu cầu oxy cho quá trình phân hủy sinh học cũng tăng theo. Nếu hệ thống cấp khí không đáp ứng, vi sinh hiếu khí sẽ hoạt động kém, kéo theo hiệu suất xử lý COD, BOD và Amoni suy giảm.

Các hạng mục cần kiểm tra trước khi thay máy thổi khí gồm:

  • Công suất và lưu lượng khí thực tế của máy thổi khí.
  • Áp lực đường ống và tổn thất áp suất trên toàn hệ thống.
  • Tình trạng tắc nghẽn, lão hóa của đĩa phân phối khí.
  • Mật độ và cách bố trí đĩa khí trong bể.
  • Nhu cầu oxy của tải lượng ô nhiễm mới.

Nếu thiết bị hiện hữu không đáp ứng, có thể thay máy thổi khí công suất phù hợp, bổ sung đường ống phân phối khí hoặc thay thế đĩa phân phối khí bị nghẹt.

Đối với hệ thống vận hành liên tục, việc sử dụng biến tần điều chỉnh lưu lượng khí theo nhu cầu thực tế có thể giúp giảm điện năng tiêu thụ. Cảm biến DO cũng có thể được bổ sung để kiểm soát quá trình cấp khí ổn định hơn.

Cải tạo công nghệ xử lý Nitơ và Photpho

Trong trường hợp nước thải tăng tải lượng Nitơ, Amoni hoặc Photpho, việc chỉ tăng công suất bể hiếu khí thường không giải quyết triệt để vấn đề.

Đối với Amoni, cần kiểm tra khả năng nitrat hóa của bể hiếu khí, tuổi bùn, DO, pH và độ kiềm. Nếu quá trình nitrat hóa không hoàn toàn, cần điều chỉnh điều kiện sinh học trước khi quyết định mở rộng công trình.

Đối với Nitơ tổng, có thể cần cải tạo hệ thống AO thành AAO hoặc tăng cường công đoạn thiếu khí để thúc đẩy quá trình khử Nitrat. Các yếu tố cần tính toán gồm:

  • Thể tích bể thiếu khí và hiếu khí.
  • Tỷ lệ tuần hoàn nội từ bể hiếu khí về bể thiếu khí.
  • Nguồn carbon dễ phân hủy phục vụ quá trình khử Nitrat.
  • Nồng độ DO tại vùng thiếu khí.
  • Thời gian lưu và tải lượng Nitơ đầu vào.

Nếu Photpho đầu ra không đạt yêu cầu, có thể nghiên cứu bổ sung công đoạn xử lý sinh học tăng cường hoặc kết hợp châm hóa chất keo tụ để kết tủa Photpho.

Tăng cường xử lý dầu mỡ và chất rắn trước sinh học

Đối với nước thải thực phẩm, nhà hàng, chế biến thủy sản hoặc sản xuất có sử dụng dầu mỡ, việc đưa trực tiếp tải lượng dầu mỡ lớn vào bể sinh học có thể gây suy giảm hoạt động của vi sinh và làm giảm hiệu quả truyền oxy.

Giải pháp cải tạo nên tập trung vào công đoạn tiền xử lý:

  • Nâng cấp bể tách dầu mỡ để giảm lượng chất béo đi vào hệ thống.
  • Bổ sung tuyển nổi DAF khi hàm lượng dầu mỡ và cặn lơ lửng cao.
  • Cải tạo song chắn rác và bể lắng sơ bộ để loại bỏ chất rắn.
  • Bổ sung xử lý hóa lý bằng PAC, Polymer khi đặc tính nước thải phù hợp.

Đây là giải pháp quan trọng vì giảm tải từ đầu vào thường hiệu quả và tiết kiệm hơn việc liên tục tăng công suất xử lý sinh học phía sau.

Bổ sung module xử lý nước thải song song

Khi tải lượng ô nhiễm tăng quá lớn hoặc công trình hiện hữu không còn khả năng cải tạo, bổ sung module xử lý song song là phương án đáng cân nhắc.

Module có thể chế tạo bằng vật liệu PP, composite FRP hoặc inox, tùy điều kiện lắp đặt và đặc tính nước thải. Công nghệ bên trong có thể sử dụng AO, MBBR, AAO hoặc kết hợp hóa lý.

Ưu điểm của phương án này là tận dụng hệ thống cũ, hạn chế tháo dỡ công trình và có thể triển khai theo từng giai đoạn. Đặc biệt, đối với nhà máy không có nhiều diện tích xây dựng, module lắp ghép giúp rút ngắn thời gian thi công và thuận tiện khi cần mở rộng công suất trong tương lai.

Những thông số cần tính toán trước khi nâng cấp

Một phương án nâng cấp hiệu quả phải dựa trên số liệu khảo sát và tính toán kỹ thuật, không nên chỉ thay thế thiết bị hoặc tăng kích thước bể một cách đơn lẻ.

Các thông số quan trọng cần xác định gồm:

  • Lưu lượng nước thải trung bình và lưu lượng giờ cao điểm.
  • Tải lượng COD, BOD, TSS, Nitơ, Photpho và dầu mỡ tính theo kg/ngày.
  • Tải trọng hữu cơ thể tích OLR của từng công đoạn sinh học.
  • Tỷ lệ F/M và nồng độ bùn MLSS.
  • DO, thời gian lưu nước HRT và tuổi bùn SRT.
  • Khả năng lắng của bùn thông qua chỉ số SVI.
  • Công suất máy thổi khí, bơm và thiết bị hiện hữu.

Ngoài ra, cần đánh giá chất lượng nước đầu ra theo quy chuẩn môi trường áp dụng cho cơ sở. Đây là cơ sở để xác định công đoạn nào cần nâng cấp và mức độ xử lý cần đạt sau cải tạo.

Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải nhưng vẫn duy trì hoạt động sản xuất

Đối với nhà máy đang hoạt động, việc dừng toàn bộ hệ thống để cải tạo có thể gây gián đoạn sản xuất và phát sinh chi phí lớn.

Do đó, phương án thi công nên được chia thành từng giai đoạn. Có thể ưu tiên lắp đặt thiết bị, gia công module và cải tạo đường ống bên ngoài trước, sau đó mới đấu nối vào hệ thống hiện hữu.

Một số công việc có thể triển khai độc lập gồm thay máy thổi khí, bổ sung giá thể MBBR, cải tạo bể điều hòa, lắp đặt thiết bị tách dầu mỡ hoặc bổ sung module xử lý song song.

Sau khi hoàn thành, cần kiểm tra toàn bộ thiết bị, điều chỉnh chế độ vận hành và phục hồi hệ vi sinh nếu quá trình cải tạo ảnh hưởng đến sinh khối hiện hữu. Trong giai đoạn đầu, cần theo dõi COD, BOD, Amoni, DO, MLSS và chất lượng nước sau lắng để kịp thời điều chỉnh.

Dịch vụ nâng cấp và cải tạo hệ thống xử lý nước thải

Nâng cấp hệ thống xử lý nước thải không đơn thuần là tăng công suất máy thổi khí, bổ sung bể hoặc thay đổi công nghệ. Quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân khiến hệ thống không còn đáp ứng tải lượng ô nhiễm hiện tại.

Tùy theo tình trạng thực tế, phương án cải tạo có thể chỉ cần điều chỉnh vận hành, thay thế thiết bị, bổ sung giá thể MBBR hoặc cải tạo một phần công nghệ. Với những hệ thống đã quá tải nghiêm trọng, có thể cần lắp đặt thêm module xử lý để đáp ứng nhu cầu sản xuất mới.

Gia Phát cung cấp dịch vụ khảo sát, tư vấn, sửa chữa và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải cho nhà máy, cơ sở sản xuất, nhà hàng và các công trình xử lý nước thải quy mô nhỏ và vừa.

Các hạng mục dịch vụ bao gồm:

  • Khảo sát và đánh giá hiệu suất hệ thống xử lý nước thải hiện hữu.
  • Cải tạo bể điều hòa, bể sinh học, bể lắng và hệ thống đường ống.
  • Bổ sung giá thể vi sinh MBBR, cải tạo công nghệ AO, AAO.
  • Nâng cấp máy thổi khí, máy bơm và thiết bị xử lý.
  • Chế tạo, lắp đặt module xử lý nước thải PP, composite và inox.
  • Khắc phục tình trạng quá tải, nước đầu ra không đạt và hệ thống vận hành không ổn định.

Mục tiêu là tận dụng tối đa công trình hiện hữu, lựa chọn giải pháp phù hợp với tải lượng mới và tối ưu chi phí đầu tư cho doanh nghiệp.

Quý vị đang cần nâng cấp hệ thống xử lý nước thải do tăng công suất sản xuất, COD tăng cao hay nước đầu ra không đạt quy chuẩn? Liên hệ để được khảo sát hiện trạng và tư vấn phương án cải tạo phù hợp với công trình thực tế.

Liên hệ để tư vấn và báo giá.

Hotline Tư Vấn Nhận Báo Giá