Bơm định lượng hóa chất (Dosing Pump hoặc Metering Pump) là thiết bị quan trọng trong các hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt, nước thải quán ăn, nhà hàng, khách sạn và sản xuất công nghiệp. Thiết bị này có nhiệm vụ châm chính xác lưu lượng hóa chất như PAC, Polymer, Chlorine, NaOH, Javen hoặc Axit vào hệ thống xử lý.
Bơm định lượng hóa chất xử lý nước thải bị sai lưu lượng
Tuy nhiên, tình trạng bơm định lượng xử lý nước thải bị sai lưu lượng, châm thiếu hóa chất hoặc lưu lượng không ổn định là sự cố rất phổ biến trong thực tế vận hành. Nếu không xử lý kịp thời, hệ thống xử lý nước thải có thể giảm hiệu quả keo tụ, lắng kém, nước đầu ra không đạt chuẩn hoặc tiêu hao hóa chất quá mức.
Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp và cách kiểm tra, khắc phục chi tiết.
Nguyên nhân phổ biến khiến bơm định lượng bị sai lưu lượng
Không khí lọt vào đường hút
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến lưu lượng bơm thấp hơn giá trị cài đặt. Khi đường hút có bọt khí hoặc bị hở, bơm sẽ hút không đủ hóa chất dẫn đến lưu lượng đầu ra giảm mạnh.
Hiện tượng thường gặp gồm:
- Bơm chạy nhưng hóa chất ra yếu hoặc ngắt quãng
- Có bọt khí trong ống hút
- Lưu lượng không ổn định
Nguyên nhân có thể do:
- Khớp nối không kín
- Gioăng bị hở
- Ống hút nứt hoặc lỏng
- Mực hóa chất trong thùng quá thấp
Van một chiều bị tắc hoặc mòn
Van hút và van xả của bơm định lượng thường bị bám cặn hóa chất sau thời gian dài sử dụng, đặc biệt với PAC và Polymer.
Khi van bị kẹt hoặc bi van bị mòn:
- Bơm mất khả năng giữ áp
- Hóa chất hồi ngược
- Lưu lượng giảm đáng kể
Màng bơm hoặc piston bị hư hỏng
Đối với bơm màng, diaphragm sau thời gian sử dụng có thể bị:
- Rách
- Chai cứng
- Giảm đàn hồi
Với bơm piston, phốt hoặc piston mòn sẽ làm giảm áp suất và lưu lượng thực tế.
Cài đặt sai thông số bơm
Nhiều trường hợp bơm hoạt động bình thường nhưng:
- Cài sai % stroke
- Sai tốc độ stroke rate
- Sai chế độ điều khiển
- Chưa calibration thực tế
Điều này làm lưu lượng thực tế khác xa giá trị mong muốn.
Áp suất ngược không phù hợp
Bơm định lượng cần hoạt động trong dải áp suất phù hợp. Nếu áp suất đường xả quá cao hoặc quá thấp:
- Lưu lượng sẽ sai lệch
- Dòng hóa chất không ổn định
- Bơm dễ rung hoặc mất áp
Đường ống bị tắc hoặc rò rỉ
Đường ống hóa chất lâu ngày dễ:
- Kết tủa
- Tắc nghẽn
- Gấp khúc
- Rò rỉ
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hút và đẩy của bơm.
Hóa chất quá đặc hoặc bị kết tủa
PAC, Polymer và một số hóa chất xử lý nước thải có độ nhớt cao hoặc dễ đóng cặn. Khi hóa chất quá đặc:
- Bơm hút khó
- Lưu lượng giảm
- Van nhanh hư hỏng
Bơm chạy khô hoặc thiếu hóa chất
Nếu thùng hóa chất cạn:
- Bơm hút khí liên tục
- Mất mồi
- Màng bơm nhanh hỏng
Đây là lỗi rất thường gặp tại các hệ thống xử lý nước thải quán ăn và nhà hàng nhỏ.
Cách kiểm tra và khắc phục bơm định lượng bị sai lưu lượng
Bước 1: Kiểm tra nhanh tình trạng hoạt động
Trước tiên cần quan sát tổng thể:
- Bơm có chạy không
- Hóa chất có hút lên không
- Dòng hóa chất có liên tục không
Nên sử dụng ống hút trong suốt để dễ quan sát bọt khí.
Tiếp theo cần đo lưu lượng thực tế:
- Cho bơm chạy từ 1–5 phút
- Hứng hóa chất bằng cốc đong
- Tính toán lưu lượng lít/giờ
- So sánh với thông số cài đặt
Ngoài ra cần kiểm tra:
- Mực hóa chất trong thùng
- Đầu hút có bị nổi lên khỏi mặt hóa chất không
Bước 2: Xử lý air lock và mồi bơm
Nếu bơm bị lọt khí:
- Mở van xả khí trên đầu bơm
- Chạy bơm ở 100% công suất
- Xả đến khi hết hoàn toàn bọt khí
Đồng thời cần:
- Siết kín toàn bộ khớp nối
- Kiểm tra gioăng
- Thay ống hút nếu bị nứt
Nên bố trí:
- Ống hút ngắn và thẳng
- Chiều cao hút không vượt quá khuyến cáo của nhà sản xuất
Thông thường không nên để đầu hút cao hơn mặt hóa chất quá 1–1.5m.
Bước 3: Vệ sinh van hút và van xả
Tháo van hút, van xả và kiểm tra:
- Bi van
- Lò xo
- Cặn hóa chất
Có thể ngâm bằng:
- Nước sạch
- Dung dịch phù hợp
- Axit loãng nếu bị đóng cặn PAC
Nếu van:
- Mòn
- Kẹt
- Biến dạng
Thì nên thay mới để đảm bảo độ chính xác lưu lượng.
Bước 4: Hiệu chỉnh lại lưu lượng bơm
Nhiều model bơm định lượng cần calibration thực tế thay vì chỉ cài đặt trên màn hình.
Cần thực hiện:
- Đọc catalog kỹ thuật
- Kiểm tra lưu lượng theo áp suất hiện tại
- Điều chỉnh lại stroke length và stroke rate
Sau khi hiệu chỉnh nên đo lại lưu lượng thực tế để đảm bảo chính xác.
Bước 5: Kiểm tra linh kiện cơ khí
Nếu bơm đã sử dụng lâu ngày cần kiểm tra:
- Màng bơm
- Piston
- Phốt
- Dầu bôi trơn
Thông thường:
- Màng bơm nên thay định kỳ 6–12 tháng
- Van và gioăng nên bảo dưỡng định kỳ
Nếu hệ thống áp lực lớn nên lắp thêm:
- Van an toàn
- Van điều áp
- Van chống xung kích
Lưu ý khi sử dụng bơm định lượng cho hệ thống xử lý nước thải quán ăn
Hệ thống xử lý nước thải quán ăn thường sử dụng PAC, Polymer và Chlorine nên rất dễ xảy ra hiện tượng:
- Đóng cặn
- Kết tủa
- Nghẹt đường ống
Để hạn chế sự cố cần:
- Khuấy hóa chất định kỳ
- Vệ sinh đường ống thường xuyên
- Làm sạch đầu hút và van bơm
Ngoài ra nên:
- Lắp bộ lọc trước bơm định lượng
- Sử dụng van chống siphon
- Kiểm tra lưu lượng định kỳ
Đối với hệ thống hoạt động liên tục, nên bảo dưỡng bơm định lượng mỗi 1–3 tháng để đảm bảo độ ổn định và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Dịch vụ sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải
Bơm định lượng hóa chất bị sai lưu lượng là sự cố phổ biến nhưng hoàn toàn có thể xử lý nếu kiểm tra đúng nguyên nhân. Việc vệ sinh định kỳ, hiệu chỉnh lưu lượng thực tế và thay thế linh kiện hao mòn đúng thời điểm sẽ giúp hệ thống xử lý nước thải hoạt động ổn định, tiết kiệm hóa chất và đảm bảo chất lượng nước đầu ra đạt tiêu chuẩn.
Liên hệ với dịch vụ sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải tại TPHCM ngay hôm nay để được phục vụ chu đáo nhất.