Bảo trì và sửa chữa cảm biến pH, DO, ORP trong hệ thống xử lý nước thải sinh học là công việc rất quan trọng. Ba loại cảm biến này giúp kiểm soát chặt chẽ môi trường vi sinh trong bể hiếu khí (Aerotank), bể Anoxic hoặc bể lắng:
- pH: Duy trì 6,5 – 8,0 (tốt nhất 6,8 – 7,5) để vi sinh phát triển tốt.
- DO (Oxy hòa tan): Thường giữ 1,5 – 3,0 mg/L trong bể hiếu khí.
- ORP (Oxidation-Reduction Potential): Giám sát mức độ oxy hóa/khử, đặc biệt hữu ích trong khử nitơ, khử lưu huỳnh hoặc phát hiện điều kiện yếm khí.
Nếu cảm biến sai lệch, toàn bộ hệ thống sinh học dễ bị rối loạn (bùn nổi, hiệu suất giảm, nước ra không đạt chuẩn).
Tần suất và khuyến nghị bảo trì cảm biến hệ thống xử lý nước thải
- Hàng ngày: Kiểm tra giá trị hiển thị so với thực tế (dùng máy cầm tay kiểm tra chéo), quan sát xem có drift (trôi số) lớn không.
- Hàng tuần: Làm sạch cảm biến (đặc biệt trong nước thải có nhiều dầu mỡ, bùn, chất rắn lơ lửng).
- Hàng tháng: Hiệu chuẩn (calibration) đầy đủ. Có thể phải làm thường xuyên hơn nếu nước thải công nghiệp (dệt nhuộm, thực phẩm, hóa chất).
- Hàng 3–6 tháng: Kiểm tra sâu, thay điện cực/tham chiếu nếu cần, hoặc thay toàn bộ cảm biến.
Quy trình bảo trì hệ thống xử lý nước thải
- Tháo cảm biến ra khỏi bể một cách an toàn (tắt bơm, khóa van nếu có).
- Rửa sơ bộ: Dùng nước sạch (nước máy hoặc nước RO) để rửa trôi bùn, cặn bẩn.
- Làm sạch:
- pH và ORP: Dùng bàn chải mềm + dung dịch trung tính hoặc 5–10% HCl (axit hydrochloric) ngâm 5–10 phút để loại bỏ lớp phủ, dầu mỡ, cặn khoáng. Tránh chà xát mạnh lên bóng kính pH.
- DO: Lau màng đo (membrane) cẩn thận bằng khăn mềm, thay màng và dung dịch điện giải nếu là loại Clark (có màng).
- Không dùng nước khử ion (DI) để rửa vì có thể làm hỏng điện cực.
- Rửa sạch lại bằng nước sạch và lau khô nhẹ.
- Ngâm phục hồi:
- pH/ORP: Ngâm trong dung dịch KCl 3M (hoặc dung dịch bảo quản của nhà sản xuất) ít nhất 1–2 giờ hoặc qua đêm.
- DO: Theo hướng dẫn hãng (thường ngâm trong nước không khí hoặc dung dịch chuẩn).
- Hiệu chuẩn (Calibration):
- pH: Dùng 2–3 điểm (pH 4, 7, 10). Kiểm tra độ dốc (slope) nên >90–95%.
- ORP: Dùng dung dịch chuẩn Quinhydrone (ph 4 hoặc 7) hoặc dung dịch ORP chuẩn 240 mV / 470 mV.
- DO: Hiệu chuẩn 2 điểm (0% và 100% oxy bão hòa) hoặc theo không khí.
- Lắp lại và kiểm tra tín hiệu 4-20mA hoặc Modbus trên transmitter.
Chú ý bảo trì riêng từng loại cảm biến
Cảm biến pH:
- Phần nhạy cảm nhất là bóng kính thủy tinh và chất điện giải tham chiếu.
- Vấn đề phổ biến: Bóng kính bị bẩn → phản hồi chậm; điện cực tham chiếu bị tắc → drift.
- Bảo dưỡng: Làm sạch định kỳ bằng HCl loãng. Không để cảm biến khô.
- Tuổi thọ: 6–24 tháng tùy môi trường nước thải.
Cảm biến DO:
- Loại phổ biến: Optical (quang học – ít bảo trì hơn) hoặc Electrochemical (có màng).
- Với loại có màng: Thay màng + dung dịch điện giải mỗi 1–3 tháng.
- Làm sạch màng nhẹ nhàng, tránh làm xước.
- Kiểm tra nhiệt độ bù (temperature compensation) vì DO phụ thuộc mạnh vào nhiệt độ.
Cảm biến ORP:
- Điện cực thường là Platinum hoặc Gold.
- Dễ bị nhiễm bẩn bởi chất hữu cơ hoặc kim loại → đọc số chậm hoặc sai.
- Làm sạch bằng HCl hoặc dung dịch chuyên dụng, sau đó hiệu chuẩn bằng Quinhydrone.
- ORP ít cần hiệu chuẩn thường xuyên hơn pH nhưng vẫn nên kiểm tra hàng tháng.
Các sự cố thường gặp và cách sửa chữa hệ thống XLNT
- Đọc số không ổn định / drift mạnh: Do bẩn → làm sạch + hiệu chuẩn lại. Nếu vẫn không cải thiện → thay điện cực tham chiếu hoặc toàn bộ cảm biến.
- Phản hồi chậm: Bóng kính hoặc junction bị tắc → ngâm HCl 5–10 phút.
- Không hiệu chuẩn được (slope thấp): Điện cực già hoặc hỏng → thay mới.
- Giá trị sai lệch lớn: Kiểm tra dây cáp, đầu nối, transmitter. Kiểm tra vị trí lắp (có vùng chết, gần bọt khí không?).
- Cảm biến DO đọc thấp liên tục: Màng bị tắc hoặc hết điện giải → thay màng.
- ORP đọc âm lớn hoặc không thay đổi: Điện cực bị nhiễm độc → làm sạch mạnh hoặc thay.
Khi nào nên thay mới cảm biến
- Cảm biến không còn hiệu chuẩn được dù đã làm sạch.
- Slope pH < 85% hoặc offset quá lớn.
- Phản hồi rất chậm (>30–60 giây).
- Tuổi thọ đã vượt (thường 1–2 năm trong nước thải).
Lưu ý khi vận hành hệ thống xử lý nước thải
- Nước thải thường chứa nhiều dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt và cặn → tần suất làm sạch phải cao hơn so với nước sạch.
- Lắp cảm biến ở vị trí có dòng chảy tốt, tránh đáy bể (dễ bám bùn) và tránh gần diffuser (quá nhiều bọt khí).
- Sử dụng cảm biến công nghiệp chịu ăn mòn (thân PPS, Ryton, electrolyte gel…).
- Ghi chép đầy đủ lịch bảo trì, giá trị trước/sau hiệu chuẩn.
- Trang bị bộ dụng cụ: Buffer pH 4/7/10, dung dịch KCl, HCl loãng, Quinhydrone, khăn mềm, bàn chải.
- An toàn: Mang găng tay, kính khi dùng axit. Tắt hệ thống điều khiển tự động khi tháo cảm biến.
Công ty sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải nhanh 24h
Bảo trì hệ thống xử lý nước thải tốt giúp cảm biến sống lâu hơn, giảm chi phí thay thế và tránh sự cố lớn cho hệ thống sinh học.
Hệ thống của quý vị đang dùng hãng cảm biến nào (Hach, Endress+Hauser, Yokogawa, Supmea, Hanna, Siemens…)? Bạn gặp vấn đề cụ thể nào ? Hay cần checklist chi tiết hoặc hướng dẫn hiệu chuẩn cho một hãng cụ thể?
Hãy liên hệ ngay với công ty sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải tại TPHCM hôm nay để hỗ trợ chính xác và chi tiết hơn nhé!