Khử trùng nước thải là giai đoạn cuối cùng (thường bậc cao) trong xử lý nước thải để tiêu diệt hoặc bất hoạt vi sinh vật gây bệnh (vi khuẩn, virus, protozoa, bào tử…) trước khi xả thải hoặc tái sử dụng. Ba phương pháp phổ biến nhất hiện nay là Clo hóa (Chlorination), Ozone (Ozonation) và Tia cực tím (UV disinfection).
Dưới đây là so sánh chi tiết dựa trên thực tế áp dụng ở Việt Nam (cập nhật đến 2025–2026, theo QCVN 40:2021/BTNMT và các phương pháp khử trùng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt/công nghiệp).
So sánh ưu nhược điểm khử trùng bằng Clo, Ozone, UV
| Clo hóa (Cl₂, NaOCl, Ca(OCl)₂) | Ozone (O₃) | Tia cực tím (UV) |
| Oxy hóa và clo hóa tế bào vi sinh vật | Oxy hóa mạnh (gốc •OH), phá vỡ màng tế bào | Phá vỡ DNA/RNA của vi sinh vật (không giết chết mà bất hoạt) |
| Cao (99.9%+ với vi khuẩn, virus trung bình) | Rất cao (cao hơn clo 2–3 lần, hiệu quả với virus, bào tử) | Rất cao (99.99%+ với vi khuẩn, virus nếu nước trong) |
| 15–30 phút (có residual) | 5–15 phút (không residual) | 10–60 giây (rất nhanh) |
| Có (chlorine residual 0.2–1 mg/L) → bảo vệ đường ống | Không (phân hủy nhanh thành O₂) | Không |
| Cao (THMs, haloacetic acids, chloramine – gây ung thư) | Thấp (ít DBPs, chủ yếu aldehyde nếu có chất hữu cơ) | Không (không tạo DBPs) |
| Ít ảnh hưởng (nhưng hiệu quả giảm nếu TSS cao) | Ít ảnh hưởng (nhưng cần nước trong cho ozone hiệu quả) | Rất nhạy cảm (turbidity >5 NTU giảm hiệu quả mạnh) |
| Thấp (rẻ nhất) | Cao (máy ozone đắt) | Trung bình–cao (đèn UV + hệ thống) |
| Thấp (hóa chất rẻ) | Cao (điện + oxy) | Trung bình (điện + thay đèn UV 1–2 năm/lần) |
| Trung bình (khí clo độc, ăn mòn) | Thấp (ozone độc, cần thông gió, phân hủy) | Cao (an toàn, không hóa chất) |
| Nước thải sinh hoạt đô thị, công nghiệp nhẹ (hầu hết hệ thống cũ) | Nước thải dệt nhuộm, thực phẩm, dược phẩm (khử màu + khử trùng) | Hệ thống mới, tái sử dụng nước, MBR + UV (Bình Dương, Đồng Nai) |
| – Rẻ, dễ triển khai – Có residual bảo vệ lâu dài – Hiệu quả với hầu hết vi sinh | – Khử trùng mạnh, oxy hóa chất hữu cơ/mùi/màu – Không DBPs độc hại – Phân hủy nhanh | – Không hóa chất, không DBPs – Không thay đổi hương vị/mùi – An toàn, thân thiện môi trường |
| – Tạo DBPs độc (THMs) – Mùi clo, ăn mòn thiết bị – Ít hiệu quả với một số virus/bào tử | – Không residual (cần kết hợp nếu cần bảo vệ đường ống) – Chi phí cao – Ozone dư độc nếu không phân hủy | – Không residual (dễ tái nhiễm nếu có đường ống dài) – Nhạy cảm với độ đục/TSS (cần tiền xử lý tốt) – Đèn UV cần thay định kỳ |
Tóm tắt lựa chọn khử trùng nước thải thực tế ở Việt Nam (2025–2026)
- Chọn Clo hóa nếu: Ngân sách hạn chế, hệ thống cũ, cần residual lâu dài (nước thải sinh hoạt đô thị, xả ra sông/cống chung). Vẫn phổ biến nhất do chi phí thấp.
- Chọn Ozone nếu: Nước thải có màu/mùi cao, chất hữu cơ khó phân hủy (dệt nhuộm, thuộc da, thực phẩm, thủy sản). Kết hợp khử trùng + oxy hóa (giảm COD dư, khử màu). Ngày càng phổ biến ở KCN yêu cầu cao.
- Chọn UV nếu: Ưu tiên an toàn môi trường, không DBPs, tái sử dụng nước (reuse cho tưới cây, rửa sàn, công nghiệp). Thường dùng sau MBR/UF (nước đã trong, TSS thấp). Hệ thống mới ở các nhà máy lớn, khu đô thị sinh thái.
Xu hướng hiện nay: Nhiều hệ thống kết hợp (ví dụ: Clo + UV cho residual + an toàn, hoặc Ozone + UV cho hiệu quả cao mà không DBPs). Theo QCVN, nếu xả thải vào nguồn nước dùng cho sinh hoạt, cần ưu tiên giảm DBPs → Ozone/UV được khuyến khích hơn clo.
Nếu bạn cần chi tiết về thiết kế (liều lượng clo, liều ozone, liều UV dose), sơ đồ hệ thống, hoặc ví dụ tính toán cho lưu lượng cụ thể (ví dụ: 5000 m³/ngày nước thải sinh hoạt), cứ cho mình biết nhé!
Liên hệ với dịch vụ sửa chữa bảo trì hệ thống xử lý nước thải tại TPHCM để được tư vấn các giải pháp xử lý ưu việt với giá thành ưu đãi nhất. Cảm ơn đã quan tâm theo dõi !