Tác hại của việc xả nước thải chưa xử lý ra môi trường là rất nghiêm trọng và đa chiều, ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái, sức khỏe con người, kinh tế – xã hội và thậm chí biến đổi khí hậu. Ở Việt Nam, tình trạng này vẫn phổ biến (chỉ khoảng 15-30% nước thải sinh hoạt đô thị được xử lý, phần lớn nước thải công nghiệp và nông thôn xả thẳng ra sông ngòi, kênh rạch), dẫn đến nhiều sông hồ bị “chết” hoặc ô nhiễm nặng (như sông Tô Lịch, sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, sông Vàm Cỏ…).
Dưới đây là bảng tóm tắt các tác hại chính, phân loại theo lĩnh vực, kèm ví dụ thực tế ở Việt Nam.
Bảng tóm tắt tác hại của việc xả nước thải chưa xử lý ra môi trường
| Lĩnh vực tác hại | Tác hại cụ thể | Nguyên nhân chính từ nước thải chưa xử lý | Hậu quả điển hình ở Việt Nam | Ví dụ thực tế |
| Ô nhiễm nguồn nước | – Giảm oxy hòa tan (do BOD/COD cao) → thiếu oxy cho sinh vật thủy sinh. – Tăng TSS → nước đục, lắng đọng đáy. – Ô nhiễm kim loại nặng, hóa chất độc hại tích tụ trong trầm tích. | Chất hữu cơ, chất dinh dưỡng (N, P), kim loại nặng, hóa chất công nghiệp. | Nhiều sông ngòi đen ngòm, mùi hôi thối, cá chết hàng loạt; nước ngầm bị ô nhiễm. | Sông Tô Lịch (Hà Nội), sông Sài Gòn (TP.HCM) bị ô nhiễm nặng, gần như “sông chết”. |
| Phú dưỡng (eutrophication) | – Tảo nở hoa (bloom) → nước xanh/đỏ, thiếu oxy khi tảo chết. – Giảm đa dạng sinh học thủy sinh. | Nồng độ N và P cao từ phân bón, phân gia súc, nước thải sinh hoạt/công nghiệp. | Ao hồ, kênh rạch tảo phát triển dày đặc, cá tôm chết hàng loạt; mất cân bằng hệ sinh thái. | Hồ Dầu Tiếng, sông Đồng Nai, nhiều ao nuôi tôm miền Tây bị phú dưỡng nghiêm trọng. |
| Ảnh hưởng sức khỏe con người | – Bệnh đường ruột (tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn). – Bệnh da liễu, hô hấp. – Ung thư, tổn thương thần kinh, suy thận do kim loại nặng và hóa chất. – Bệnh methemoglobin (trẻ em) do nitrat. | Vi khuẩn (E.coli, Salmonella), virus, ký sinh trùng; kim loại nặng (Pb, Cd, Hg, As); thuốc trừ sâu, kháng sinh. | Người dân dùng nước ô nhiễm → tỷ lệ bệnh cao; nông dân, ngư dân tiếp xúc trực tiếp chịu ảnh hưởng nặng. | Khu vực ven sông ngòi ô nhiễm ở TP.HCM, Đồng Nai: tăng bệnh tiêu hóa, da liễu; tích lũy kim loại nặng trong cá. |
| Mất đa dạng sinh học | – Cá, tôm, thủy sinh chết hàng loạt. – Giảm quần thể chim, động vật ăn thịt thủy sinh. – Phá hủy hệ sinh thái ven sông. | Thiếu oxy, độc chất, thay đổi pH, nhiệt độ. | Nhiều loài cá quý hiếm biến mất; hệ sinh thái sông ngòi suy thoái. | Sông Vàm Cỏ Đông bị nhiễm độc hóa chất từ nhà máy → cá chết hàng loạt. |
| Ô nhiễm đất và nước ngầm | – Thấm vào đất → đất nhiễm độc, cây trồng cằn cỗi. – Ô nhiễm nước ngầm → giếng khoan không dùng được. | Kim loại nặng, hóa chất khó phân hủy, muối. | Đất nông nghiệp ven sông ô nhiễm → giảm năng suất; nước giếng nhiễm độc. | Khu vực chăn nuôi, công nghiệp ven sông ở miền Tây: đất nhiễm kim loại nặng, cây trồng chết. |
| Ảnh hưởng kinh tế – xã hội | – Giảm năng suất nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp. – Tăng chi phí xử lý nước sạch. – Mất du lịch, mỹ quan đô thị. – Giảm giá trị bất động sản ven sông. | Ô nhiễm làm chết tôm cá, rau màu; mùi hôi, cảnh quan xấu. | Thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng/năm từ nuôi trồng thủy sản; du lịch sông nước giảm sút. | Ao tôm miền Tây chết hàng loạt do nước thải; du lịch sông Hương (Huế) bị ảnh hưởng. |
| Biến đổi khí hậu & không khí | – Phát thải khí metan (CH₄), H₂S từ phân hủy yếm khí. – Mùi hôi thối lan tỏa. | Phân hủy chất hữu cơ trong điều kiện thiếu oxy. | Tăng khí nhà kính; không khí ô nhiễm cục bộ quanh khu xả thải. | Khu vực xả thải lớn ở đô thị → mùi hôi lan xa, ảnh hưởng dân cư. |
Tóm tắt mức độ nghiêm trọng khi nước thải chưa xử lý
- Hàng năm, Việt Nam thải ra hơn 3.650 triệu m³ nước thải sinh hoạt, phần lớn chưa xử lý (đặc biệt nông thôn chiếm 60%).
- Nước thải công nghiệp từ khu công nghiệp thường xả lén hoặc không đạt chuẩn → gây ô nhiễm cục bộ nặng.
- Hậu quả: Nhiều sông ngòi bị suy thoái nghiêm trọng, nguồn nước sạch ngày càng khan hiếm, sức khỏe cộng đồng bị đe dọa (đặc biệt trẻ em, người nghèo), và kinh tế chịu thiệt hại lớn từ nông nghiệp/thủy sản.
Việc xả thải chưa xử lý không chỉ là vi phạm pháp luật (phạt hành chính lên đến hàng trăm triệu đến 1 tỷ đồng, thậm chí đình chỉ hoạt động theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP), mà còn là tội ác với môi trường và thế hệ tương lai. Giải pháp duy nhất là đầu tư hệ thống xử lý đạt chuẩn (QCVN), giám sát chặt chẽ và nâng cao ý thức cộng đồng.
Nếu bạn muốn biết thêm về một tác hại cụ thể (ví dụ: ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản) hoặc cách khắc phục ở Việt Nam, liên hệ với số hotline trên website ngay hôm nay để được tư vấn các giải pháp xử lý nước thải ưu việt với giá thành ưu đãi nhất!